Case study: 3 dni deszczu na spływie Czarną Hańczą – test sprzętu i ekwipunku

Lista sprzętu: Co zabrałem na trzydniowy spływ w niepewnej pogodzie

Kiedy odbierałem kajak w bazie w Maćkowej Rudzie, niebo było jeszcze szare, ale spokojne. Dwadzieścia minut później, zanim zdążyłem wypłynąć na główny nurt Czarnej Hańczy, lunęło tak, że nie widziałem przeciwległego brzegu. Właśnie w tamtej chwili zrozumiałem, że lista sprzętu, którą skrupulatnie przygotowywałem przez tydzień, albo się sprawdzi, albo czekają mnie trzy dni mokrego koszmaru. Sprawdziła się – ale nie w stu procentach. Oto co zabrałem i jak to wypadło w boju.

Pakowanie: beczka hermetyczna zamiast worków

Podstawą mojego bagażu była 60-litrowa beczka hermetyczna – tego samego typu, który można wypożyczyć razem z kajakiem w wypożyczalni kajaków. Do beczki trafiły rzeczy, które musiały zostać absolutnie suche: śpiwór syntetyczny (puchowy na deszczowy spływ to ryzyko), dwa komplety bielizny termoaktywnej i zapasowe skarpety z merynosów. Przez trzy dni ciągłego deszczu beczka nie przepuściła ani kropli. Żałowałem natomiast, że nie wziąłem drugiej – na jedzenie i elektronikę. Telefon i powerbank pakowałem w zwykłe strunowe torebki, co działało, dopóki jedna z nich nie pękła drugiego dnia na Kanale Augustowskim.

Odzież: membrana kontra bawełna

Postawiłem na odzież techniczną i to była najlepsza decyzja całego wyjazdu. Kurtka z membraną Gore-Tex (kolumna wody 20 000 mm) trzymała deszcz przez cały dzień wiosłowania. Pod spodem nosiłem koszulkę z poliestru, która schła dosłownie w godzinę, nawet przy wilgotności powietrza rodem z sauny. Spodnie szybkoschnące z odpinanymi nogawkami sprawdziły się idealnie – rano zakładałem długie, po południu odcinałem do szortów, gdy deszcz odpuszczał.

Czego żałuję? Nie zabrałem negatywnych butów neoprenowych. Moje sandały sportowe były OK na ciepły deszcz, ale trzeciego dnia przy 14°C stopy po prostu zamarzły. Na spływ kajakowy Czarną Hańczą w niepewnej pogodzie neoprenowe buty to absolutne minimum.

Sprzęt biwakowy: namiot, kuchenka, drobiazgi

Namiot z tropikiem o wodoodporności 5000 mm – to był mój warunek niepodlegający negocjacjom. Dwa razy w nocy padało tak intensywnie, że słyszałem strumyki płynące pod podłogą namiotu. Wewnątrz – sucho. Kluczowy okazał się też footprint (dodatkowa płachta pod podłogę), który chroni dno przed kamieniami i wilgocią podciąganą kapilarnie.

Kompaktowa kuchenka gazowa na kartusz 230 g wystarczyła na trzy dni gotowania dwóch ciepłych posiłków dziennie. Przy ciągłym deszczu gorąca zupa czy herbata to nie luksus, a konieczność – podnosi temperaturę ciała i morale. Zabrałem też składany windscreen, bo bez niego na otwartym polu biwakowym nad rzeką kartusz spalałby się dwa razy szybciej.

Czego zabrakło – lista błędów

Trzy rzeczy dopisałem do listy na przyszłość dużymi literami:

Co zdało egzamin na medal podczas ciągłych opadów?

Kiedy w poniedziałek rano odbierałem kajak i 60-litrową beczkę hermetyczną z bazy w Maćkowej Rudzie, niebo wyglądało jeszcze znośnie. Dwadzieścia minut później, zanim zdążyłem wypłynąć na główny nurt Czarnej Hańczy, lunęło tak, że nie widziałem przeciwległego brzegu. I tak zostało – z krótkimi przerwami – przez kolejne trzy doby. To był najlepszy test sprzętu, jaki mógłbym sobie wymarzyć.

Małe worki dry-bag – absolutny MVP wyprawy

Beczka hermetyczna chroniła ubrania na zmianę i śpiwór, ale prawdziwym bohaterem okazały się dwa niewielkie worki wodoszczelne o pojemności 5 i 10 litrów. W mniejszym trzymałem telefon, powerbank i portfel z dokumentami. W większym – aparat, zapasowe baterie i latarkę czołową. Oba leżały na dnie kajaka, tuż przy moich stopach, więc miałem do nich natychmiastowy dostęp. Przez trzy dni ciągłego deszczu, chlapania wiosłem i raz nawet solidnego nabierania wody na jednym z ciaśniejszych zakrętów – zawartość pozostała kompletnie sucha. Kluczowa rada: zroluj worek minimum trzy razy i dopiero wtedy zapnij klips. Dwa zrolowania to za mało, przekonałem się o tym na spływ kajakowy Krutynią rok wcześniej.

Neoprenowe buty i rękawiczki – ciepło mimo ciągłego kontaktu z wodą

Temperatura wody w Czarnej Hańczy w czerwcu potrafi spaść poniżej 14°C, a przy deszczu stopy i dłonie moczą się non-stop. Neoprenowe buty o grubości 3 mm i rękawiczki kajakowe 2 mm zrobiły ogromną różnicę. Neopren działa na prostej zasadzie – cienka warstwa wody między materiałem a skórą nagrzewa się od ciała i izoluje termicznie. Efekt? Po sześciu godzinach wiosłowania w strugach deszczu moje stopy były ciepłe, a palce u rąk sprawne na tyle, żeby wygodnie manewrować wiosłem. Kolega w zwykłych sandałach sportowych trzęsł się z zimna już po dwóch godzinach i musiał dobijać do brzegu, żeby się rozgrzać.

Termos z gorącą herbatą – prosty trik, który ratuje morale

Brzmi banalnie, ale litrowy termos z mocną, słodką herbatą wpięty gumką ekspandorową tuż za oparciem siedzenia to coś, co zmienia perspektywę mokrego dnia na wodzie. Zamiast szukać miejsca do cumowania, rozpalania kuchenki i czekania na zagotowanie wody, wystarczyło odkręcić kubek i po trzech łykach poczuć, jak ciepło rozchodzi się od środka. Na spływ kajakowy Czarną Hańczą warto zabrać termos o pojemności minimum 0,75 litra na osobę – przy całodziennym deszczu zużyjesz go do ostatniej kropli.

Czego zabrakło i co bym zmienił

Nie zabrałem zapasowej pary suchych skarpet neoprenowych na wieczór – błąd. Wieczorem na polu namiotowym marzyłem o ciepłych, suchych stopach. Następnym razem pakuję dwie pary. Zabrakło też lekkiej osłony na uda – zwykły fartuch kajakowy rozwiązałby problem zalewania kolan przy silniejszym deszczu.

Największe błędy i braki w ekwipunku – czego bardzo żałowałem

Pamiętam moment, kiedy w drugą noc rozbiłem namiot na polu biwakowym, a deszcz nie dawał za wygraną od rana. Stałem nad palnikiem gazowym, trzymając nad nim prowizoryczną osłonę z kurtki przeciwdeszczowej, i myślałem: „dlaczego, do cholery, nie wziąłem tarpa?". Ta jedna decyzja – a raczej jej brak – kosztowała mnie więcej dyskomfortu niż wszystkie inne niedociągnięcia razem wzięte.

Brak tarpa biwakowego – błąd numer jeden

Na spływie kajakowym Czarną Hańczą stanice i pola biwakowe bywają surowe. Nie ma tu barów co kilka kilometrów jak na Krutyni. Kiedy pada trzeci dzień z rzędu, potrzebujesz suchej strefy – miejsca, gdzie zdejmiesz mokrą odzież, ugotasz posiłek i po prostu odetchniesz bez kropel lecących za kołnierz. Tarp 3×3 m rozciągnięty między drzewami na wysokości półtora metra załatwia sprawę. Waży pół kilo, kosztuje 80–120 zł i mieści się na dnie beczki hermetycznej. Ja go nie miałem. Przebierałem się w przedsionku namiotu, wnosząc do środka błoto i wilgoć, a gotowanie w deszczu bez osłony zamieniało się w nerwową walkę z gasnącym palnikiem. Gdybym mógł cofnąć czas, tarp byłby pierwszą rzeczą, którą dorzuciłbym do ekwipunku.

Za mało wełnianych skarpet

Wziąłem dwie pary grubych skarpet z merynosów. Potrzebowałem minimum czterech. Przez cały dzień stopy pracują w mokrych sandałach lub butach neoprenowych. Wieczorem w obozowisku jedyne, czego pragniesz, to suche, ciepłe skarpety. Problem w tym, że na Hańczy nic nie schnie – wilgotność powietrza przy ciągłym deszczu sięga 95%. Para wyprana wieczorem rano była wciąż wilgotna. Trzeciego dnia wciągałem na stopy lekko odparowane skarpety z poprzedniego wieczoru i czułem, jak zimno wchodzi od podeszew aż po kolana. Rada jest prosta: pakuj jedną parę grubych skarpet na każdy dzień spływu plus jedną zapasową. Trzymaj je w osobnym worku strunowym, z dala od reszty ubrań.

Zaniedbana impregnacja kurtki

Moja kurtka przeciwdeszczowa miała trzy sezony i wyglądała jeszcze porządnie. Nie przeszło mi przez głowę, żeby przed wyjazdem odświeżyć powłokę DWR. Pierwszy i drugi dzień – żadnych problemów. Trzeciego dnia, po wielu godzinach ciągłego tarcia materiału o kamizelkę asekuracyjną, ramiona i klatka piersiowa zaczęły nasiąkać. Nie był to wodospad, raczej powolne, podstępne wchłanianie wilgoci. Do południa miałem mokrą koszulkę pod spodem, a termoregulacja poszła się bujać. Wystarczyłoby 20 minut przed wyjazdem – spray impregnujący Nikwax TX.Direct lub Grangers, nałożony na czystą kurtkę i utrwalony w suszarce. Koszt: 35 zł. Zysk: suchy tułów przez cały spływ.

Każdy z tych trzech błędów z osobna był do przeżycia. Razem złożyły się na wieczory, podczas których zamiast cieszyć się ogniskiem i ciszą Puszczy Augustowskiej, walczyłem z zimnem i frustracją. Zostawiam to tu jako przestrogę – bo łatwiej dorzucić pół kilo tarpa i dwie pary skarpet do worka, niż potem przeklinać w mokrym namiocie.