Szlak Rzeki Krutyni: Dokładny Opis, Mapa i Kilometraż
Krutynia - miejsce startu (Ostrzeżenie 0,0 km)
⚠️ Ważne ostrzeżenie hydrologiczne: Start spływu z miejscowości Zyndaki (0,0 km) jest obecnie bardzo utrudniony. Oprócz okresowo niskiego stanu wód, przepływ został trwale zaburzony w wyniku przebudowy drogi krajowej nr 16. Powstałe tam zmiany techniczne często uniemożliwiają swobodne przepłynięcie kajakiem na tym początkowym fragmencie.
🚀 Rekomendacja Eksperta AS-TOUR:
Szkoda czasu na holowanie kajaka po piasku i kamieniach. Rekomendujemy rozpoczęcie przygody w Sorkwitach (za przeszkodą) lub na dowolnym innym, wybranym przez Ciebie etapie szlaku.
Pamiętaj: Krutynia to aż 100 km przygody! Dostarczymy sprzęt w wybrane miejsce, abyś mógł cieszyć się spływem jak najdłużej.
🛶 Wybierz trasę i wypożycz kajak na cały szlak »
- 0,0 kmKajaki wodujemy w miejscowości Zyndaki, na północnym brzegu niewielkiego jeziora Zyndackiego, docieramy tam kierując się drogą biegnącą z Sorkwit. Jeziorem płyniemy na południe trzymając się prawego brzegu. Po osiągnięciu krańca jeziora wpływamy w niewielką strugę o dł. ok. 1,3 km0,0 kmKajaki wodujemy w miejscowości Zyndaki, na północnym brzegu niewielkiego jeziora Zyndackiego, docieramy tam kierując się drogą biegnącą z Sorkwit. Jeziorem płyniemy na południe trzymając się prawego brzegu. Po osiągnięciu krańca jeziora wpływamy w niewielką strugę o dł. ok. 1,3 km
- 1,1 kmPo przepłynięciu pod mostkiem drogowym wpływamy do zwężonej, pn. części jez. Gielądzkiego (4,76 km2 ,dł. ok. 6,9 km, szer. do 1,7 km, maks. gł. 27m, 133 m n.p.m.).1,1 kmPo przepłynięciu pod mostkiem drogowym wpływamy do zwężonej, pn. części jez. Gielądzkiego (4,76 km2 ,dł. ok. 6,9 km, szer. do 1,7 km, maks. gł. 27m, 133 m n.p.m.).
- 1,4 kmJezioro posiada dobrze rozwinięte brzegi z zatokami i półwyspami oraz urozmaicone pagórkami otoczenie. Na środku duża wyspa Ostrów Wielki oraz kilka mniejszych z miejscami gniazdowania kormoranów. Wschodni (lewy) brzeg jest w większości zalesiony. Na prawym brzegu, około połowy jeziorka nad zatoką, znajduje się wieś Pustniki ze znajdującym się na pn. jez. Pustnik Mały (pow. 33ha) oddzielonym od jeziora Gielądzkiego wąskim pasem lądu. Na prawym brzegu końcowego zwężenia jeziora wieś Gielant. Płynąc przy prawym brzegu jeziora dopływamy do jego końca , z którego pod mostem kolejowym i drogowym wypływa wąska i płytka struga do jez. Lampackiego (pow.1,99 km2 , dł. 3,4 km szerokość do 1 km, maks. gł. 38,5 m).1,4 kmJezioro posiada dobrze rozwinięte brzegi z zatokami i półwyspami oraz urozmaicone pagórkami otoczenie. Na środku duża wyspa Ostrów Wielki oraz kilka mniejszych z miejscami gniazdowania kormoranów. Wschodni (lewy) brzeg jest w większości zalesiony. Na prawym brzegu, około połowy jeziorka nad zatoką, znajduje się wieś Pustniki ze znajdującym się na pn. jez. Pustnik Mały (pow. 33ha) oddzielonym od jeziora Gielądzkiego wąskim pasem lądu. Na prawym brzegu końcowego zwężenia jeziora wieś Gielant. Płynąc przy prawym brzegu jeziora dopływamy do jego końca , z którego pod mostem kolejowym i drogowym wypływa wąska i płytka struga do jez. Lampackiego (pow.1,99 km2 , dł. 3,4 km szerokość do 1 km, maks. gł. 38,5 m).
- 9,0 kmPo lewej stronie wieś Sorkwity - miejscowość turystyczno-letniskowa, siedziba urzędu gminy, poczta ośrodek zdrowia, sklepy spożywcze, stanica wodna PTTK.9,0 kmPo lewej stronie wieś Sorkwity - miejscowość turystyczno-letniskowa, siedziba urzędu gminy, poczta ośrodek zdrowia, sklepy spożywcze, stanica wodna PTTK.
- 10,5 kmPo wpłynięciu na jez. Lampackie kierując się kajakami w lewo docieramy do stanicy wodnej PTTK w Sorkwitach. Od 1379 r. Sorkwity były własnością możnych rodów niemieckich, a także polskich (1750-1804 -ród Bronikowskich). Od 1804 r. w rękach rodu von Mirbach, a od 1921 rodu Poleske. W parku nad jez. Lampackim warto zwiedzić pałac neogotycki z lat 1850 -1856, wybudowany przez rodzinę von Mirbachów. Naprzeciwko pomostu stanicy Wodnej PTTK, na prawym brzegu, zalesiony półwysep z grodziskiem. Są tam resztki zdewastowanego cmentarza rodziny von Mirbachów. W południowej części jeziora zalesiona wyspa.10,5 kmPo wpłynięciu na jez. Lampackie kierując się kajakami w lewo docieramy do stanicy wodnej PTTK w Sorkwitach. Od 1379 r. Sorkwity były własnością możnych rodów niemieckich, a także polskich (1750-1804 -ród Bronikowskich). Od 1804 r. w rękach rodu von Mirbach, a od 1921 rodu Poleske. W parku nad jez. Lampackim warto zwiedzić pałac neogotycki z lat 1850 -1856, wybudowany przez rodzinę von Mirbachów. Naprzeciwko pomostu stanicy Wodnej PTTK, na prawym brzegu, zalesiony półwysep z grodziskiem. Są tam resztki zdewastowanego cmentarza rodziny von Mirbachów. W południowej części jeziora zalesiona wyspa.
- 12,3 kmPo lewej zarośnięty trzciną przesmyk do jez. Lampasz (pow. 0,76 km2 ,dł. ok.4 km, szer. do 0,4 km, głęb. 23 m, 133 m n.p.m.). Ciągnie się ono na pd.- wsch. zwężającą się rynną o wysokich, w znacznej części zalesionych brzegach. Na lewym brzegu, w najszerszej części jeziora, wieś Jędrychowo.12,3 kmPo lewej zarośnięty trzciną przesmyk do jez. Lampasz (pow. 0,76 km2 ,dł. ok.4 km, szer. do 0,4 km, głęb. 23 m, 133 m n.p.m.). Ciągnie się ono na pd.- wsch. zwężającą się rynną o wysokich, w znacznej części zalesionych brzegach. Na lewym brzegu, w najszerszej części jeziora, wieś Jędrychowo.
- 17,0 kmZ końca jeziora wypływ płytkiego odcinka Krutyni o lokalnej nazwie Sobiepanka. Dno żwirowo-piaszczyste i kamieniste; gałęzie, powalone drzewa, głazy. Przy niskim stanie wody konieczność holowania kajaka na długości 1 km. Rzeka płynie wśród olch.200 m od wypływu rzeki mostek, po prawej bar oraz prywatne pole namiotowe.17,0 kmZ końca jeziora wypływ płytkiego odcinka Krutyni o lokalnej nazwie Sobiepanka. Dno żwirowo-piaszczyste i kamieniste; gałęzie, powalone drzewa, głazy. Przy niskim stanie wody konieczność holowania kajaka na długości 1 km. Rzeka płynie wśród olch.200 m od wypływu rzeki mostek, po prawej bar oraz prywatne pole namiotowe.
- 18,5 kmUjście Sobiepanki do jez. Kujno (pow. 0,3 km2 , maks. gł. 5,5 m, dł. 1,5 km, szer. do 320 m), malowniczego o leśno-pagórkowatych brzegach. Na lewym brzegu wieś Grabowo, założona w 1588 r. W roku 1807 kwaterowały tu oddziały gen. J.H.Dąbrowskiego. Kościół gotycki z końca XVI w., przebudowany w latach 1680-1732. Przystanek PKS, poczta, ośrodek zdrowia, sklepy.18,5 kmUjście Sobiepanki do jez. Kujno (pow. 0,3 km2 , maks. gł. 5,5 m, dł. 1,5 km, szer. do 320 m), malowniczego o leśno-pagórkowatych brzegach. Na lewym brzegu wieś Grabowo, założona w 1588 r. W roku 1807 kwaterowały tu oddziały gen. J.H.Dąbrowskiego. Kościół gotycki z końca XVI w., przebudowany w latach 1680-1732. Przystanek PKS, poczta, ośrodek zdrowia, sklepy.
- 20,0 kmZ końca jeziora wypływ Grabówki - dalszego odcinka szlaku Krutynia o niskich brzegach porośniętych trzciną i pałką wodną.20,0 kmZ końca jeziora wypływ Grabówki - dalszego odcinka szlaku Krutynia o niskich brzegach porośniętych trzciną i pałką wodną.
- 21,0 kmMost drogowy na trasie Szczytno-Mrągowo. Po prawej stronie wieś Borowe (przystanek PKS)21,0 kmMost drogowy na trasie Szczytno-Mrągowo. Po prawej stronie wieś Borowe (przystanek PKS)
- 21,5 kmUjście Grabówki do jez. Dlużec (pow. 1,23 km2 , dł. 3,1 km, szer. do 0,8 km, maks. gł. 20 m , 131 m n.p.m. Płyniemy wzdłuż lewego brzegu, na którym wieś Dłużec.(sklep, przystanek PKS)21,5 kmUjście Grabówki do jez. Dlużec (pow. 1,23 km2 , dł. 3,1 km, szer. do 0,8 km, maks. gł. 20 m , 131 m n.p.m. Płyniemy wzdłuż lewego brzegu, na którym wieś Dłużec.(sklep, przystanek PKS)
- 25,1 kmPrzy końcu jeziora znajduje się niezbyt długi (ok. 500 m), trudny do odnalezienia odpływ do jez. Białego ( pow. 3,59 km2 , dł. 5 km., szer. do 1,5 km, maks. gł. 31 m, 131 m n.p.m.). Po drodze mijamy most drogowy. Jezioro Białe posiada rozwiniętą linię brzegową ,zatoki, półwyspy, w pn. części cztery zalesione wyspy (miejsce gniazdowania żurawi, których koncertów możemy wysłuchiwać rano i wieczorem); na największej z wysp doskonałe miejsce biwakowe.25,1 kmPrzy końcu jeziora znajduje się niezbyt długi (ok. 500 m), trudny do odnalezienia odpływ do jez. Białego ( pow. 3,59 km2 , dł. 5 km., szer. do 1,5 km, maks. gł. 31 m, 131 m n.p.m.). Po drodze mijamy most drogowy. Jezioro Białe posiada rozwiniętą linię brzegową ,zatoki, półwyspy, w pn. części cztery zalesione wyspy (miejsce gniazdowania żurawi, których koncertów możemy wysłuchiwać rano i wieczorem); na największej z wysp doskonałe miejsce biwakowe.
- 27,1 kmNa prawym brzegu stanica wodna PTTK Bieńki, pole biwakowe, domki kempingowe. Płyniemy wzdłuż prawego brzegu do odległego o 1 km wypływu rzeki Dąbrówki. Rzeka płynie powoli pośród lasów, tworząc zakola i rozlewiska. Woda głęboka.27,1 kmNa prawym brzegu stanica wodna PTTK Bieńki, pole biwakowe, domki kempingowe. Płyniemy wzdłuż prawego brzegu do odległego o 1 km wypływu rzeki Dąbrówki. Rzeka płynie powoli pośród lasów, tworząc zakola i rozlewiska. Woda głęboka.
- 28,3 kmMost drogowy28,3 kmMost drogowy
- 28,9 kmWpływamy na śródleśne, odludne jez. Gant (pow. 0,77 km2 , dł. 2,7 km, szer. do 400 m, maks. gł. 26 m, 131 m n.p.m.).28,9 kmWpływamy na śródleśne, odludne jez. Gant (pow. 0,77 km2 , dł. 2,7 km, szer. do 400 m, maks. gł. 26 m, 131 m n.p.m.).
- 31,6 kmPo przepłynięciu wzdłuż jeziora, wpływamy na Babięcką Strugę.31,6 kmPo przepłynięciu wzdłuż jeziora, wpływamy na Babięcką Strugę.
- 32,5 kmMost drogowy.32,5 kmMost drogowy.
- 33,0 kmZ prawej wpływ rzeki Babant ( Tejsy). Kontynuacja trasy w lewo Babięcką Strugą.Zgodnie z regulaminem korzystania ze szlaku Krutynia obowiązuje zakaz spływów rzeką Babant.33,0 kmZ prawej wpływ rzeki Babant ( Tejsy). Kontynuacja trasy w lewo Babięcką Strugą.Zgodnie z regulaminem korzystania ze szlaku Krutynia obowiązuje zakaz spływów rzeką Babant.
- 36,2 kmZ biegiem Babięckiej Strugi docieramy do położonej na prawym zalesionym brzegu stanicy wodnej PTTK w Babiętach (posiłki, pole namiotowe). Ok 1 km za stanicą rozlewisko młyńskie, most drogowy i tama. Na obu brzegach wieś Babięta. Po przybiciu do lewego brzegu przed mostem przenosimy kajaki około 80 m. Na dalszym odcinku nurt rzeki szybszy, miejscami mielizny i kamienie. Przy niskim stanie wody należy zachować szczególną ostrożność.36,2 kmZ biegiem Babięckiej Strugi docieramy do położonej na prawym zalesionym brzegu stanicy wodnej PTTK w Babiętach (posiłki, pole namiotowe). Ok 1 km za stanicą rozlewisko młyńskie, most drogowy i tama. Na obu brzegach wieś Babięta. Po przybiciu do lewego brzegu przed mostem przenosimy kajaki około 80 m. Na dalszym odcinku nurt rzeki szybszy, miejscami mielizny i kamienie. Przy niskim stanie wody należy zachować szczególną ostrożność.
- 40,2 kmUjście Babięckiej Strugi do Północnej zatoki jeziora Zyzdrój Wielki (pow. 2,11 km2 dł.4,2 km., szer. do 0,8 km, gł. do14 m), o wysokich brzegach, porośniętych lasem iglastym. Na prawym brzegu wieś Zyzdrojowa Wola, na lewym - Nowy Zyzdrój (ośrodki wczasowe, sklep,bar).40,2 kmUjście Babięckiej Strugi do Północnej zatoki jeziora Zyzdrój Wielki (pow. 2,11 km2 dł.4,2 km., szer. do 0,8 km, gł. do14 m), o wysokich brzegach, porośniętych lasem iglastym. Na prawym brzegu wieś Zyzdrojowa Wola, na lewym - Nowy Zyzdrój (ośrodki wczasowe, sklep,bar).
- 42,7 kmW połowie długości jeziora po prawej półwysep z piaszczystą plażą; dogodne miejsce na krótki wypoczynek. Na lewym brzegu przed następnym półwyspem pole biwakowe. Pośrodku jeziora zalesiona, piaszczysta wyspa (miejsce biwakowe).42,7 kmW połowie długości jeziora po prawej półwysep z piaszczystą plażą; dogodne miejsce na krótki wypoczynek. Na lewym brzegu przed następnym półwyspem pole biwakowe. Pośrodku jeziora zalesiona, piaszczysta wyspa (miejsce biwakowe).
- 44,3 kmJezioro zwęża się. Po lewej stronie pole biwakowe. Poprzez wąski przesmyk wpływamy na jez. Zyzdrój Mały (pow. 0,51 km2, 129 m n.p.m.). Z lewej duży półwysep, za nim dopływamy do nieczynnej śluzy Lalka. Kajaki przenosimy po prawej stronie ok. 80 m. Spływ kontynuujemy odcinkiem rzeki zwanym Spychowską Strugą. Brzegi bagniste, zarośnięte szuwarami (na bagnach siedlisko łabędzi i żurawi).44,3 kmJezioro zwęża się. Po lewej stronie pole biwakowe. Poprzez wąski przesmyk wpływamy na jez. Zyzdrój Mały (pow. 0,51 km2, 129 m n.p.m.). Z lewej duży półwysep, za nim dopływamy do nieczynnej śluzy Lalka. Kajaki przenosimy po prawej stronie ok. 80 m. Spływ kontynuujemy odcinkiem rzeki zwanym Spychowską Strugą. Brzegi bagniste, zarośnięte szuwarami (na bagnach siedlisko łabędzi i żurawi).
- 49,0 kmLewy brzeg staje się suchszy, łąkowy. Nad rzeką duży pomost stanicy wodnej PTTK w Spychowie. 1 km dalej wieś Spychowo (dawniej Pupy :-)) ) (we wsi sklep, ośrodek zdrowia, poczta, PKP, PKS). Za stanicą wpływ rzeki do jez. Spychowskiego (pow. 0,5 km2 , 228 m n.p.m.). Wypływ dalszej części Krutyni niedaleko po lewej stronie.49,0 kmLewy brzeg staje się suchszy, łąkowy. Nad rzeką duży pomost stanicy wodnej PTTK w Spychowie. 1 km dalej wieś Spychowo (dawniej Pupy :-)) ) (we wsi sklep, ośrodek zdrowia, poczta, PKP, PKS). Za stanicą wpływ rzeki do jez. Spychowskiego (pow. 0,5 km2 , 228 m n.p.m.). Wypływ dalszej części Krutyni niedaleko po lewej stronie.
- 50,0 kmMost drogowy na szosie Rozogi-Mrągowo. Pod mostem początek 30-metrowego bystrza (uwaga na kamienie przy niskim stanie wody!). Należy zachować ostrożność, najlepiej pokonywać bystrze w odstępach 15 - 20 metrów kajak za kajakiem i po wyjściu spod mostu ostro wiosłować, by nie ulec odwojowi.50,0 kmMost drogowy na szosie Rozogi-Mrągowo. Pod mostem początek 30-metrowego bystrza (uwaga na kamienie przy niskim stanie wody!). Należy zachować ostrożność, najlepiej pokonywać bystrze w odstępach 15 - 20 metrów kajak za kajakiem i po wyjściu spod mostu ostro wiosłować, by nie ulec odwojowi.
- 52,0 kmPo prawej odpływ (ok. 0,5 km) do jez. Kierwik (pow. 0,6 km2 , dł. 1,5 km). Na lewym brzegu jeziora dogodne miejsce kąpieli i wypoczynku. Biwakowanie zabronione! W pobliskiej wsi Koczek domek zmarłego w 1996 r. reżysera Krzysztofa Kieślowskiego, który przyjeżdżał tu na wypoczynek.52,0 kmPo prawej odpływ (ok. 0,5 km) do jez. Kierwik (pow. 0,6 km2 , dł. 1,5 km). Na lewym brzegu jeziora dogodne miejsce kąpieli i wypoczynku. Biwakowanie zabronione! W pobliskiej wsi Koczek domek zmarłego w 1996 r. reżysera Krzysztofa Kieślowskiego, który przyjeżdżał tu na wypoczynek.
- 55,5 kmUjście Spychowskiej Strugi do jeziora Zdrużno (pow. 2,51 km2 dł.3 km., szer. do 1,5 km, gł. do 26 m, 126 m n.p.m.). Brzegi zalesione. Z lewej strony dwa półwyspy z dużymi zatokami oraz wieś Połom. Płyniemy wzdłuż prawego brzegu i po około 600 m wpływamy do lejkowatej zatoki, wiodącej do mostu drogowego we wsi Koczek. Za mostem jez. Uplik (pow. 0,61 km2 dł.2,6 km., szer. do 0,5 km, 125 m n.p.m.), perełka szlaku Krutyni o urokliwych, wysokich brzegach porośniętych lasem świerkowo-sosnowym oraz przebogatej florze i faunie wodnej. Na prawym brzegu środkowej części jeziora rezerwat ptaków Czaplisko Ławny Lasek o pow. 6,9 ha; miejsce gniazdowania czapli siwej.55,5 kmUjście Spychowskiej Strugi do jeziora Zdrużno (pow. 2,51 km2 dł.3 km., szer. do 1,5 km, gł. do 26 m, 126 m n.p.m.). Brzegi zalesione. Z lewej strony dwa półwyspy z dużymi zatokami oraz wieś Połom. Płyniemy wzdłuż prawego brzegu i po około 600 m wpływamy do lejkowatej zatoki, wiodącej do mostu drogowego we wsi Koczek. Za mostem jez. Uplik (pow. 0,61 km2 dł.2,6 km., szer. do 0,5 km, 125 m n.p.m.), perełka szlaku Krutyni o urokliwych, wysokich brzegach porośniętych lasem świerkowo-sosnowym oraz przebogatej florze i faunie wodnej. Na prawym brzegu środkowej części jeziora rezerwat ptaków Czaplisko Ławny Lasek o pow. 6,9 ha; miejsce gniazdowania czapli siwej.
- 59,5 kmMost drogowy na północnym krańcu jez. Uplik. Za mostem wpływamy na wielkie jez. Mokre (pow. 8,46 km2 ,dł. ok.7,7 km, szer. do 1,6 km, głęb. 51 m 125 m n.p.m.) Brzegi ma ono urozmaicone lasem o zróżnicowanym składzie gatunkowym. Na powierzchni pięć wysp (łącznie 5 ha) Wzdłuż prawego brzegu ok. 1 km do stanicy w Zgonie. Nazwa miejscowości nie pochodzi od śmierci lecz od zganiania zwierzyny do wodopoju. Wieś letniskowa; sklep spożywczy, gospoda, liczne prywatne pensjonaty i punkty gastronomiczne. Przy drodze do Koczka i Spychowa w domu nr, 52 mieszkał i tworzył Igor Newerly, autor m.in powieści Leśne Morze, Żywe Wiązanie i Wzgórze Błękitnego Snu. Od Zgonu płyniemy wzdłuż prawego brzegu.59,5 kmMost drogowy na północnym krańcu jez. Uplik. Za mostem wpływamy na wielkie jez. Mokre (pow. 8,46 km2 ,dł. ok.7,7 km, szer. do 1,6 km, głęb. 51 m 125 m n.p.m.) Brzegi ma ono urozmaicone lasem o zróżnicowanym składzie gatunkowym. Na powierzchni pięć wysp (łącznie 5 ha) Wzdłuż prawego brzegu ok. 1 km do stanicy w Zgonie. Nazwa miejscowości nie pochodzi od śmierci lecz od zganiania zwierzyny do wodopoju. Wieś letniskowa; sklep spożywczy, gospoda, liczne prywatne pensjonaty i punkty gastronomiczne. Przy drodze do Koczka i Spychowa w domu nr, 52 mieszkał i tworzył Igor Newerly, autor m.in powieści Leśne Morze, Żywe Wiązanie i Wzgórze Błękitnego Snu. Od Zgonu płyniemy wzdłuż prawego brzegu.
- 62,0 kmZ prawej, na wprost drugiej wyspy rezerwat Królewska Sosna o pow 103,7 ha. Pomnikowe drzewa m. in Dąb Karola Małłka, Królewska Sosna.62,0 kmZ prawej, na wprost drugiej wyspy rezerwat Królewska Sosna o pow 103,7 ha. Pomnikowe drzewa m. in Dąb Karola Małłka, Królewska Sosna.
- 65,0 kmNa prawym brzegu cypel, za nim pole biwakowe. Po lewej na środku jeziora dwie duże zalesione wyspy.500 m na wschód od jeziora rezerwat leśno-torfowiskowy "Zakręt" o pow. 105,8 ha. Las mieszany z zarastającymi jeziorkami, otoczonymi torfowiskiem wysokim z charakterystyczną roślinnością. Ok. 100-letnie sosny, miejscami 200-letnie dęby. Z rzadkich roślin runa: storczyk obuwik, lilia złotogłów.65,0 kmNa prawym brzegu cypel, za nim pole biwakowe. Po lewej na środku jeziora dwie duże zalesione wyspy.500 m na wschód od jeziora rezerwat leśno-torfowiskowy "Zakręt" o pow. 105,8 ha. Las mieszany z zarastającymi jeziorkami, otoczonymi torfowiskiem wysokim z charakterystyczną roślinnością. Ok. 100-letnie sosny, miejscami 200-letnie dęby. Z rzadkich roślin runa: storczyk obuwik, lilia złotogłów.
- 68,0 kmOkoło 1 km przed krańcem jeziora kierujemy się w zatokę w prawo. Na końcu zatoki zastawka dzieląca jez, Mokre od Krutyńskiego. Przenoszenie kajaków około 25 m prawym brzegiem. Jez. Krutyńskie (pow. 0,55 km2 ,dł. ok.2 km, szer. do 0,5 km, głęb. 3 m, 125 m n.p.m.) leży w całości na terenie rezerwatu "Krutynia" (pow. 273 ha), który obejmuje także fragment biegu rzeki oraz otaczające ją lasy. Jezioro zwraca uwagę nienaruszoną formą brzegów, usianych zwalonymi, murszejącymi drzewami.68,0 kmOkoło 1 km przed krańcem jeziora kierujemy się w zatokę w prawo. Na końcu zatoki zastawka dzieląca jez, Mokre od Krutyńskiego. Przenoszenie kajaków około 25 m prawym brzegiem. Jez. Krutyńskie (pow. 0,55 km2 ,dł. ok.2 km, szer. do 0,5 km, głęb. 3 m, 125 m n.p.m.) leży w całości na terenie rezerwatu "Krutynia" (pow. 273 ha), który obejmuje także fragment biegu rzeki oraz otaczające ją lasy. Jezioro zwraca uwagę nienaruszoną formą brzegów, usianych zwalonymi, murszejącymi drzewami.
- 71,0 kmPoczątek najciekawszego i najbardziej malowniczego odcinka rzeki uznawanego przez niektórych za najładniejszy. Krutynia płynie tu wartkim nurtem, szerokim korytem; dno piaszczyste brzegi wysokie, porośnięte mieszanym drzewostanem. Wiele piaszczystych wysepek. W sezonie letnim można tu spotkać łodzie "Gondolierów Krutyńskich ze Stowarzyszenia PERKUN" wożących turystów na wycieczki do jeziora Krutyńskiego i z powrotem.71,0 kmPoczątek najciekawszego i najbardziej malowniczego odcinka rzeki uznawanego przez niektórych za najładniejszy. Krutynia płynie tu wartkim nurtem, szerokim korytem; dno piaszczyste brzegi wysokie, porośnięte mieszanym drzewostanem. Wiele piaszczystych wysepek. W sezonie letnim można tu spotkać łodzie "Gondolierów Krutyńskich ze Stowarzyszenia PERKUN" wożących turystów na wycieczki do jeziora Krutyńskiego i z powrotem.
- 73,0 kmWieś Krutyń, założona około 1500 r jako osada myśliwska (zameczek wielkiego mistrza Krzyżaków). Od okresu międzywojennego znana miejscowość letniskowa. Prywatne pensjonaty, restauracje,bary, ośrodki wczasowe, stanica wodna PTTK. We wsi chałupy drewniane z końca XIX w. i pocz. XX w. Sezonowa poczta w zabytkowej stodole z XIX w. BAZA FIRMY AS -TOUR Krutyń 473,0 kmWieś Krutyń, założona około 1500 r jako osada myśliwska (zameczek wielkiego mistrza Krzyżaków). Od okresu międzywojennego znana miejscowość letniskowa. Prywatne pensjonaty, restauracje,bary, ośrodki wczasowe, stanica wodna PTTK. We wsi chałupy drewniane z końca XIX w. i pocz. XX w. Sezonowa poczta w zabytkowej stodole z XIX w. BAZA FIRMY AS -TOUR Krutyń 4
- 75,5 kmWieś Krutyński Piecek. Most drogowy, a za nim młyn z początku XX wieku. Przenoszenie kajaków ok. 150m prawym brzegiem; za opłatą można skorzystać z wózków. Poniżej młyna początkowo nurt szybki, dno kamieniste, płycizny. Uwaga na głazy w korycie. Brzegi niskie, zarośnięte roślinnością wodną i szuwarami. Las mieszany, łąki.75,5 kmWieś Krutyński Piecek. Most drogowy, a za nim młyn z początku XX wieku. Przenoszenie kajaków ok. 150m prawym brzegiem; za opłatą można skorzystać z wózków. Poniżej młyna początkowo nurt szybki, dno kamieniste, płycizny. Uwaga na głazy w korycie. Brzegi niskie, zarośnięte roślinnością wodną i szuwarami. Las mieszany, łąki.
- 78,5 kmMost drogowy, wieś Rosocha. Za mostem po prawej słynny Port Rosocha -polecamy smakowite placki.78,5 kmMost drogowy, wieś Rosocha. Za mostem po prawej słynny Port Rosocha -polecamy smakowite placki.
- 82,0 kmZ prawej strony zarośnięte trzciną ujście krótkiej strugi łączącej Krutynię z jez.Duś (pow. 0,42 km2, dł. ok.0,8 km 118 m n.p.m.). Na wschodnim brzegu jeziora klasztor żeński starowierców (filiponów) w Wojnowie. Drewniane zabudowania pochodzą z 1847 r. Wewnątrz stare ikony i krzyże oraz cenny żyrandol. W 1996 r. żyły tu jeszcze dwie mniszki.82,0 kmZ prawej strony zarośnięte trzciną ujście krótkiej strugi łączącej Krutynię z jez.Duś (pow. 0,42 km2, dł. ok.0,8 km 118 m n.p.m.). Na wschodnim brzegu jeziora klasztor żeński starowierców (filiponów) w Wojnowie. Drewniane zabudowania pochodzą z 1847 r. Wewnątrz stare ikony i krzyże oraz cenny żyrandol. W 1996 r. żyły tu jeszcze dwie mniszki.
- 83,0 kmDrewniany most drogowy. Na prawym brzegu wieś Wojnowo. We wsi cerkiew drewniana zbudowana w latach 1922-27.83,0 kmDrewniany most drogowy. Na prawym brzegu wieś Wojnowo. We wsi cerkiew drewniana zbudowana w latach 1922-27.
- 86,0 kmDuża wieś Ukta. Most drogowy na drodze Ruciane-Mrągowo; przed nim po prawej prywatne pole biwakowe - u Wajsa z sauną. W 1754 uruchomiono w Ukcie hutę szkła; w 1832 przywędrowali tu z Rosji starowiercy, którzy założyli nową osadę. W okresie drugiej wojny światowej istniał tu obóz pracy. We wsi kościół neogotycki z 1845 roku.86,0 kmDuża wieś Ukta. Most drogowy na drodze Ruciane-Mrągowo; przed nim po prawej prywatne pole biwakowe - u Wajsa z sauną. W 1754 uruchomiono w Ukcie hutę szkła; w 1832 przywędrowali tu z Rosji starowiercy, którzy założyli nową osadę. W okresie drugiej wojny światowej istniał tu obóz pracy. We wsi kościół neogotycki z 1845 roku.
- 87,0 kmKilometr za mostem po prawej stronie stanica wodna PTTK Ukta z polem namiotowym. Od stanicy aż do jez. Malinowskiego, Krutynia znajduje się na terenie rezerwatu krajobrazowo- leśnego im M. Wańkowicza oraz rezerwatu Pierwos. Unikalna flora i fauna; przewaga grądów (grab, lipa, dąb i klon), olsów (olsza czarna z domieszką brzozy omszonej) oraz borów mieszanych (sosna i świerk). W poszyciu wielosił głów, rosiczka okrągłolistna. W runie mech wodny (jedyne stanowisko na Pojezierzu Mazurskim) i mchy boralne. Z rzadkich ptaków: żuraw, zimorodek, łabędź niemy, orlik krzykliwy, czapla siwa.87,0 kmKilometr za mostem po prawej stronie stanica wodna PTTK Ukta z polem namiotowym. Od stanicy aż do jez. Malinowskiego, Krutynia znajduje się na terenie rezerwatu krajobrazowo- leśnego im M. Wańkowicza oraz rezerwatu Pierwos. Unikalna flora i fauna; przewaga grądów (grab, lipa, dąb i klon), olsów (olsza czarna z domieszką brzozy omszonej) oraz borów mieszanych (sosna i świerk). W poszyciu wielosił głów, rosiczka okrągłolistna. W runie mech wodny (jedyne stanowisko na Pojezierzu Mazurskim) i mchy boralne. Z rzadkich ptaków: żuraw, zimorodek, łabędź niemy, orlik krzykliwy, czapla siwa.
- 93,0 kmMost drogowy, 300 m dalej stanica wodna PTTK Nowy Most. Pole biwakowe, domki kempingowe.93,0 kmMost drogowy, 300 m dalej stanica wodna PTTK Nowy Most. Pole biwakowe, domki kempingowe.
- 96,5 kmJez.Gardyńskie (pow. 0,83 km2 ,dł. ok.1,3 km, szer. do 0,9 km, głęb.11,5 m, 116 m n.p.m.) porośnięte na znacznej swojej powierzchni roślinnością wodną (grążele, grzybienie i osoka aloesowata) i przez to wyglądającego jak wodna łąka. Kontynuując spływ skręcamy w prawo i wąskim kanałem w błotnej powierzchni jeziora dopływamy do przesmyku wodnego, a nim do śródleśnego jez. Malinowskiego (Malinówko). Dalej, trzymając się lewego brzegu, wpływamy na wąskie, zakręcające jez.Jerzewko96,5 kmJez.Gardyńskie (pow. 0,83 km2 ,dł. ok.1,3 km, szer. do 0,9 km, głęb.11,5 m, 116 m n.p.m.) porośnięte na znacznej swojej powierzchni roślinnością wodną (grążele, grzybienie i osoka aloesowata) i przez to wyglądającego jak wodna łąka. Kontynuując spływ skręcamy w prawo i wąskim kanałem w błotnej powierzchni jeziora dopływamy do przesmyku wodnego, a nim do śródleśnego jez. Malinowskiego (Malinówko). Dalej, trzymając się lewego brzegu, wpływamy na wąskie, zakręcające jez.Jerzewko
- 100,5 kmJezioro przechodzi w ostatni odcinek szlaku Krutynia zwany Iznotą lub Czarną Rzeką.100,5 kmJezioro przechodzi w ostatni odcinek szlaku Krutynia zwany Iznotą lub Czarną Rzeką.
- 101,0 kmMost drogowy we wsi Iznota.101,0 kmMost drogowy we wsi Iznota.
- 101,7 kmUjście Krutyni do zatoki jez. Bełdany (pow. 9,44 km2 ,dł. ok.12,4 km, szer. do 1,5 km, głęb. 46 m, 116 m n.p.m.). Liczne, zalesione wyspy. Przez jezioro prowadzi szlak żeglugowy. Na północy jez. Bełdany łączy się z jez. Mikołajskim i jez. ?niardwy. Na lewo od zatoki, do której uchodzi Krutynia, półwysep na którym znajduje się oryginalny hotel-pensjonat i kemping Mazurski Eden. Obiekt jest stylizowany na osadę staropruskiego plemienia Galindów. Płyniemy wzdłuż prawego brzegu na południe.101,7 kmUjście Krutyni do zatoki jez. Bełdany (pow. 9,44 km2 ,dł. ok.12,4 km, szer. do 1,5 km, głęb. 46 m, 116 m n.p.m.). Liczne, zalesione wyspy. Przez jezioro prowadzi szlak żeglugowy. Na północy jez. Bełdany łączy się z jez. Mikołajskim i jez. ?niardwy. Na lewo od zatoki, do której uchodzi Krutynia, półwysep na którym znajduje się oryginalny hotel-pensjonat i kemping Mazurski Eden. Obiekt jest stylizowany na osadę staropruskiego plemienia Galindów. Płyniemy wzdłuż prawego brzegu na południe.
- 103,5 kmNa prawym brzegu za pierwszym półwyspem pole namiotowe Gąsior (stanica wodna PTTK w Kamieniu - obecnie Klub Mila nie prowadzi pola namiotowego ). Dalej płyniemy wzdłuż jeziora na południe.103,5 kmNa prawym brzegu za pierwszym półwyspem pole namiotowe Gąsior (stanica wodna PTTK w Kamieniu - obecnie Klub Mila nie prowadzi pola namiotowego ). Dalej płyniemy wzdłuż jeziora na południe.
- 105,0 kmPo prawej stronie wieś Kamień i duży półwysep.105,0 kmPo prawej stronie wieś Kamień i duży półwysep.
- 106,5 kmNa prawym brzegu, naprzeciw wyspy, pole biwakowe.106,5 kmNa prawym brzegu, naprzeciw wyspy, pole biwakowe.
- 108,5 kmZ prawej duża zatoka Wygryńska, nad którą pole biwakowe i wieś Wygryny. Chaty mazurskie z końca XIX w., sklep, bar. Na lewym brzegu wieś Piaski (ośrodki wczasowe). Zostawiamy po lewej stronie Wyspę Piaseczną. Ok 0,5 km przed końcem jeziora skręcamy w lewo.108,5 kmZ prawej duża zatoka Wygryńska, nad którą pole biwakowe i wieś Wygryny. Chaty mazurskie z końca XIX w., sklep, bar. Na lewym brzegu wieś Piaski (ośrodki wczasowe). Zostawiamy po lewej stronie Wyspę Piaseczną. Ok 0,5 km przed końcem jeziora skręcamy w lewo.
- 111,0 kmPort jachtowy i śluza Guzianka, most drogowy. Po prawej początek miasta Ruciane-Nida. Po prześluzowaniu (różnica poziomów 1,5 m) wpływamy na jez. Guzianka Mała (pow. 0,42 km2 , głęb. 13,3 m, 117,7 m n.p.m.). Z niego w prawo, poprzez cieśninę do jez. Guzianka Wielka (pow. 0,72 km2 , głęb. 29 m, 117 m n.p.m.). Dalej płynąc przy prawym brzegu, poprzez zwężającą się część jeziora a następnie Kanał Nidzki, wpływamy na znane ze swej urody jez. Nidzkie. Nad pd.-zach. krańcem Guzianki Wielkiej, płatna przystań wodna blisko centrum miasta (możliwość zakończenia spływu). Po przeciwnej stronie pole namiotowe.111,0 kmPort jachtowy i śluza Guzianka, most drogowy. Po prawej początek miasta Ruciane-Nida. Po prześluzowaniu (różnica poziomów 1,5 m) wpływamy na jez. Guzianka Mała (pow. 0,42 km2 , głęb. 13,3 m, 117,7 m n.p.m.). Z niego w prawo, poprzez cieśninę do jez. Guzianka Wielka (pow. 0,72 km2 , głęb. 29 m, 117 m n.p.m.). Dalej płynąc przy prawym brzegu, poprzez zwężającą się część jeziora a następnie Kanał Nidzki, wpływamy na znane ze swej urody jez. Nidzkie. Nad pd.-zach. krańcem Guzianki Wielkiej, płatna przystań wodna blisko centrum miasta (możliwość zakończenia spływu). Po przeciwnej stronie pole namiotowe.
- 115,0 kmPo przepłynięciu pod mostem drogowym i kolejowym początek jeziora Nidzkiego (pow. 18,31 km2, dł. ok.23 km, szer. do 3,8 km, głęb. 24 m, 117,7 m n.p.m.) wraz z przyległymi wyspami tworzącego rezerwat krajobrazowy. Płyniemy wzdłuż jeziora, trzymając się prawego brzegu. Po ok. 1,5 km dopływamy do leżącej na prawym brzegu nad zatoką, przy ujściu rzeki Wigrynia, stanicy wodnej PTTK w Rucianem-Nidzie. Do centrum miasta, dworca PKP i PKS ok. 2 km.115,0 kmPo przepłynięciu pod mostem drogowym i kolejowym początek jeziora Nidzkiego (pow. 18,31 km2, dł. ok.23 km, szer. do 3,8 km, głęb. 24 m, 117,7 m n.p.m.) wraz z przyległymi wyspami tworzącego rezerwat krajobrazowy. Płyniemy wzdłuż jeziora, trzymając się prawego brzegu. Po ok. 1,5 km dopływamy do leżącej na prawym brzegu nad zatoką, przy ujściu rzeki Wigrynia, stanicy wodnej PTTK w Rucianem-Nidzie. Do centrum miasta, dworca PKP i PKS ok. 2 km.
- 116,5 kmW stanicy kończymy spływ dobijając do umocnionego brzegu ujścia strugi.116,5 kmW stanicy kończymy spływ dobijając do umocnionego brzegu ujścia strugi.
Charakterystyka szlaku Krutynia na odcinkach:
- Jez.Lampackie - Jez. Krutyńskie (Krutynia od 102 km do 45 km) - wg. skali trudności przyjętej w przewodnikach t1a tzn. szlak dostępny dla początkujących, bardzo łatwy. Warunki spływu - prąd powolny, nurt bez zaburzeń, bez ruchu statków. Szlak bardzo malowniczy.
- Krutynia od 45 km do 15,5 km - t 1b tzn. szlak dostępny dla początkujących, łatwy. Warunki spływu - Małe regularne bystrza, nieznaczne progi, łagodne zakręty, mielizny i ławice. Szlak bardzo malowniczy
- jez. Bełdany od 15,5 km - t 1 tzn. szlak dostępny dla początkujących, bardzo łatwy. Warunki spływu - prąd powolny, nurt bez zaburzeń, bez ruchu statków, lub o ruchu niestałym. Szlak bardzo malowniczy.
Profil Hydrologiczny Rzeki Krutyni: Od Zyndak do Jeziora Bełdany
Rzeka Krutynia powszechnie uznawana jest za jedną z najpiękniejszych rzek na Mazurach, a jej szczegółowy profil hydrologiczny na odcinku od Zyndak do jeziora Bełdany nieustannie przyciąga uwagę zarówno turystów, jak i profesjonalnych badaczy hydrologii. Przede wszystkim rzeka Krutynia na tym konkretnym fragmencie stanowi kluczowy i najbardziej atrakcyjny element szlaku kajakowego, oferując niezwykle łagodny nurt oraz unikalne walory przyrodnicze. W związku z tym warto zaznaczyć, że całkowita długość szlaku wodnego, którego osią jest Krutynia, wynosi około 102 km, co wyraźnie podkreśla jej strategiczne znaczenie w regionalnym systemie hydrologicznym Pojezierza.
Co więcej powierzchnia dorzecza, jakie odwadnia rzeka Krutynia, osiąga imponującą wartość około 638 km². Czyni ją to istotnym komponentem ekosystemu Pojezierza Mazurskiego i Puszczy Piskiej. System ten łączy się z licznymi akwenami, takimi jak jeziora Mokre, Bełdany i Nidzkie, gdzie rzeka Krutynia płynnie integruje się z otaczającym ją malowniczym krajobrazem.
Bazy AS-TOUR, mety etapów i spadki terenu
Charakterystyka Nurtu i Spadku Rzeki Krutyni
Analizując dane techniczne, należy zauważyć, że średni spadek rzeki Krutyni jest stosunkowo niski i wynosi około 0,17 m/km. Taka wartość zapewnia wyjątkowo spokojny przepływ i minimalizuje ryzyko gwałtownych powodzi. Mimo że deniwelacje w okolicy rynien jeziornych dochodzą do 90 m, to w korycie rzecznym woda płynie leniwie, a tym samym rzeka Krutynia staje się idealnym miejscem dla spokojnych, rodzinnych spływów.
Dlatego też rzeka Krutynia charakteryzuje się przeważnie wolnym nurtem, choć warto wspomnieć o płytkiej głębokości w górnym biegu oraz momentami wartkim prądzie na samym początku szlaku. Cechy te sprzyjają bezpiecznej rekreacji wodnej na tym odcinku, a jednocześnie podkreślają naturalny urok cieku. Z kolei dane o średnim przepływie rzeki Krutyni oscylują wokół niskich wartości, które są typowe dla nizinnych systemów jeziorno-rzecznych. Przykładowe przepływy notowane w stacji Spychowo kształtują się na poziomie 0,7–1,04 m³/s, zależnie od aktualnych warunków hydrologicznych, co dodatkowo ilustruje dużą stabilność, jaką cechuje się rzeka Krutynia.
Aktualne Dane Pomiarowe i Bezpieczeństwo na Krutyni
Przede wszystkim aktualna sytuacja hydrologiczna w regionie Mazur, w tym bezpośrednio na rzece Krutynia, jest bardzo stabilna. Dominują spadki stanów wody i niskie przepływy, co pozwala na bezpieczne planowanie wszelkich aktywności turystycznych. W związku z tym w kluczowej stacji pomiarowej Spychowo na rzece Krutynia notuje się systematyczne spadki stanów wody. Utrzymują się one w strefie wody średniej i niskiej.
Co więcej przepływy poniżej średniego niskiego poziomu obserwowano w ostatnich miesiącach, a podobne tendencje utrzymują się w bieżącym roku. Ponadto dla stacji hydrologicznych w regionie, takich jak wspomniane Spychowo, maksymalne wzrosty w ciągu doby wynoszą zazwyczaj jedynie do 23 cm. Ogólnie stany wody na rzece Krutynia pozostają więc bezpiecznie poniżej stanów ostrzegawczych, z wyraźną tendencją do opadania w całej zlewni, co podkreśla jej przewidywalny i przyjazny charakter. Z kolei ewentualne opady w dorzeczu rzeki Krutyni wpływają jedynie na lokalne wahania, ale odbywa się to bez generowania ostrzeżeń hydrologicznych, co czyni rzekę Krutynię bezpieczną przystanią dla miłośników natury.
Wysokości n.p.m. na Odcinku Rzeki Krutyni (Zyndaki – Bełdany)
Całe dorzecze rzeki Krutyni zostało ukształtowane przez zlodowacenie, co bezpośrednio wpływa na stopniowy i malowniczy spadek wysokości terenu. Tym samym rzeka Krutynia prezentuje zróżnicowany profil hipsometryczny. Poniżej przedstawiamy kluczowe punkty wysokości n.p.m. na omawianym odcinku, które najlepiej podkreślają jej naturalny spadek.
Przede wszystkim źródło rzeki Krutyni, zlokalizowane w pobliżu wsi Zyndaki, znajduje się na poziomie około 133 m n.p.m. Warto dodać, że najwyższe punkty w tej okolicy (Użranki) sięgają nawet 212 m n.p.m., co daje grawitacyjny początek jej biegowi. W związku z tym Jezioro Mokre, leżące w centralnym odcinku szlaku rzeki Krutyni, osiąga lustro wody na poziomie około 124,9 m n.p.m., przy czym deniwelacje terenu wokół są znaczne. Co więcej Jezioro Krutyńskie, znajdujące się w środkowym biegu rzeki Krutyni, plasuje się na wysokości około 124,6 m n.p.m. Oznacza to minimalny spadek rzędu około 0,3 m między tymi akwenami, co jest wartością wystarczającą, by umożliwić swobodny przepływ wody. Dlatego ujście rzeki Krutyni do jeziora Bełdany w okolicy Iznoty znajduje się na poziomie 116 m n.p.m. Stanowi to najniższy punkt omawianego fragmentu, co idealnie zamyka ten odcinek szlaku rzeki Krutyni.
Ekosystem i Przebieg Szlaku Krutyni
Jeśli chodzi o dokładny bieg rzeki Krutyni od Zyndak do jeziora Bełdany, to rozpoczyna się on w malowniczych okolicach wsi Zyndaki na Pojezierzu Mrągowskim. Stamtąd rzeka Krutynia płynie przez serię połączonych jezior i strumieni, przechodząc przez samo serce Puszczy Piskiej oraz Mazurski Park Krajobrazowy. Tym samym ciek ten integruje się z bogatym i różnorodnym ekosystemem regionu.
Następnie rzeka Krutynia zaczyna silnie meandrować wśród bagien i lasów łęgowych, z brzegami gęsto porośniętymi roślinnością wodną. Taki charakter koryta dodaje jej niezwykle malowniczego uroku i podkreśla unikalność przyrodniczą. W rezultacie omawiany odcinek obejmuje liczne, słynne akweny, w tym Jezioro Mokre, rezerwat Jezioro Krutyńskie oraz finalne Jezioro Bełdany. Dzięki wolnemu nurtowi i minimalnemu spadkowi rzeka Krutynia staje się idealnym obiektem do amatorskich i profesjonalnych obserwacji hydrologicznych oraz ekologicznych, a jednocześnie nieustannie przyciąga tysiące entuzjastów przyrody.
Co istotne dopływy rzeki Krutyni na tym odcinku to przede wszystkim mniejsze strumienie i cieki leśne w obrębie parku krajobrazowego. Wzbogacają one jej zasoby wodne i wpływają na stabilność przepływu w cyklu rocznym. Co więcej dopływy te wzmacniają bioróżnorodność wód rzeki Krutyni. Dodatkowo należy pamiętać, że dorzecze rzeki Krutyni jest formacją polodowcową, obfitującą w liczne jeziora dystroficzne i torfowiska. To właśnie te elementy podkreślają jej unikatowy profil hydrologiczny i czyni rzekę Krutynię prawdziwym, przyrodniczym skarbem Mazur. Z kolei jakość wody w rzece Krutynia zazwyczaj utrzymuje się na dobrym poziomie, odpowiednim dla wymagającej fauny wodnej (jak gąbki słodkowodne), choć dokładne parametry wymagają bieżącego monitoringu, co zapewnia jej długoterminową ochronę.
Wreszcie rzeka Krutynia na odcinku od Zyndak do jeziora Bełdany nie tylko pełni kluczową rolę hydrologiczną, ale także ekologiczną i turystyczną. Przyciągając miłośników natury dzięki swemu naturalnemu pięknu i stabilnemu nurtowi, zapewnia sobie status niekwestionowanej ikony Mazur, a tym samym zachęca kolejne pokolenia do eksploracji tej wyjątkowej rzeki Krutyni.
| Kategoria / Parametr | Wartość / Dane | Kontekst hydrologiczny |
|---|---|---|
| 📏 1. Morfometria i Przebieg | ||
| Długość całkowita szlaku | ~102 km | Odcinek nawigacyjny od wsi Zyndaki do ujścia (J. Bełdany) |
| Powierzchnia dorzecza | 638 km² | Obszar zlewni obejmuje Pojezierze Mazurskie i Puszczę Piską |
| Początek biegu | Wieś Zyndaki | Pojezierze Mrągowskie, obszar źródliskowy |
| Koniec biegu (Ujście) | Jezioro Bełdany | Okolice miejscowości Iznota (Mazurski Park Krajobrazowy) |
| ⛰️ 2. Hipsometria i Spadki | ||
| Wysokość źródła (Zyndaki) | 133 m n.p.m. | Początek systemu rzecznego |
| Wysokość max. zlewni (Użranki) | 212 m n.p.m. | Najwyższy punkt terenowy w dorzeczu |
| Poziom Jeziora Mokrego | 124,9 m n.p.m. | Centralna część szlaku (Rezerwat) |
| Poziom Jeziora Krutyńskiego | 124,6 m n.p.m. | Minimalny spadek (0,3m) względem J. Mokrego |
| Wysokość ujścia (Bełdany) | 116 m n.p.m. | Najniższy punkt odcinka, baza erozyjna |
| Średni spadek rzeki | 0,17 m/km (‰) | Bardzo niski, gwarantuje spokojny nurt bez bystrzy |
| Maksymalne deniwelacje | do 90 m | W okolicy rynien jeziornych (rzeźba polodowcowa) |
| 💧 3. Dynamika i Przepływ | ||
| Średni przepływ (SSQ) | 0,7 – 1,04 m³/s | Dane dla stacji hydrologicznej Spychowo |
| Dynamika dobowa | max. 23 cm | Wzrosty stabilne, poniżej stanów ostrzegawczych |
| Charakterystyka nurtu | Wolny, leniwy | W górnym biegu miejscami wartki i płytki |
| Zasilanie | Jeziorno-gruntowe | Stabilizowane przez liczne jeziora i torfowiska |
💧 Czystość Wody na Rzece Krutynia: Raport Ekologiczny
Rzeka Krutynia powszechnie uznawana jest za jedną z najczystszych i najbardziej malowniczych rzek na Mazurach. Jej krystaliczna czystość wody nieustannie przyciąga uwagę zarówno ekologów, jak i tysięcy miłośników przyrody, co czyni rzekę Krutynię prawdziwym, błękitnym skarbem Pojezierza Mazurskiego. Przede wszystkim analiza czystości wody w rzece Krutynia opiera się na twardych danych naukowych pochodzących z raportów rządowych oraz monitoringu parków krajobrazowych. Wyniki te potwierdzają, że rzeka Krutynia regularnie osiąga wysokie klasy czystości, co dobitnie podkreśla jej unikalny status w skali kraju.
W związku z tym badania przeprowadzone według metodologii CUGW jednoznacznie wskazują, że rzeka Krutynia na zdecydowanej większości swojego biegu utrzymuje solidną II klasę czystości. Oznacza to wodę dobrej jakości, bezpieczną dla ekosystemu. Co więcej, tylko w jednym, specyficznym punkcie (Babięta) notuje się okresowy spadek do klasy III, co wynika wyłącznie z naturalnych procesów i niższego poziomu tlenu latem.
Ponadto czystość wody w rzece Krutynia charakteryzuje się bardzo niskim poziomem zanieczyszczeń organicznych i biogennych. Taki stan rzeczy sprzyja rozwojowi niezwykle bogatej fauny wodnej. Tym samym rzeka Krutynia staje się idealnym habitatem dla wymagających gatunków ryb, takich jak szczupak, płoć, a nawet rzadki w innych wodach sum. Dlatego w kluczowych punktach pomiarowych wzdłuż biegu rzeki Krutyni, takich jak Warpuny czy turystyczna Ukta, parametry fizykochemiczne (w tym ChZT-Mn, BZT₅ czy tlen rozpuszczony) bez problemu spełniają surowe normy klasy II, co podkreśla niesamowitą stabilność tego ekosystemu.
Z kolei w okolicach Babięt rzeka Krutynia wykazuje lekkie, sezonowe wahania parametrów tlenowych, jednak ogólnie czystość wody w całym dorzeczu pozostaje na bardzo wysokim poziomie. Czyni to rzekę Krutynię obszarem wręcz stworzonym dla zrównoważonej rekreacji kajakowej i aktywnej ochrony przyrody.
📊 Szczegółowe Wyniki Badań Wody (Od Źródła do Ujścia)
Poniższa tabela prezentuje jakość wody w kluczowych punktach szlaku kajakowego rzeki Krutyni:
| Punkt Pomiarowy (Lokalizacja) | Klasa Czystości | Analiza parametrów / Uwagi |
|---|---|---|
| Warpuny (km 95.0) Poniżej jeziora Warpuńskiego | 💧 Klasa II (Dobra) | Niski poziom zanieczyszczeń organicznych, dobre natlenienie. Woda sprzyja bioróżnorodności. |
| Sorkwity (km 86.0) Poniżej jeziora Gielądzkiego | 💧 Klasa II (Dobra) | Stabilne parametry BZT₅ i NO₂. Potwierdzona wysoka czystość wody w górnym biegu rzeki. |
| Babięta (km 58.0) Środkowy bieg rzeki | ⚠️ Klasa III (Zadowalająca) | Lekkie pogorszenie latem (niski poziom tlenu O₂). Stan wciąż akceptowalny dla fauny wodnej. |
| Spychowo (km 46.7) Poniżej jeziora Spychowskiego | 💧 Klasa II (Dobra) | Bardzo dobre wyniki ChZT-Cr i fosforu. Wskaźnik niskiej eutrofizacji w tym odcinku. |
| Krutyń (km 25.8) Poniżej jeziora Krutyńskiego | 🌟 Klasa I / II (Wysoka) | Wysoka klasa sanitarna. Woda idealna do obserwacji przyrodniczych (gąbki słodkowodne). |
| Ukta (km 14.3) Wodowskaz | 🌟 Klasa I / II (Wysoka) | Niektóre parametry osiągają I klasę czystości! Wyjątkowa jakość wody. |
| Iznota (km 0.4) Ujście do J. Bełdany | 💧 Klasa II (Dobra) | Niskie zanieczyszczenia mikrobiologiczne. Pełne bezpieczeństwo w dolnym biegu. |
🏊♂️ Bezpieczeństwo i Turystyka (Co to oznacza dla Ciebie?)
Analizując powyższe dane, można wyciągnąć kluczowe wnioski dla turystów odwiedzających rzekę Krutynię.
Dane mają charakter poglądowy i opierają się na średnich wieloletnich z monitoringu środowiska. Po ulewnych deszczach lokalna przejrzystość wody może ulec zmianie.
| Rodzaj Aktywności | Ocena Bezpieczeństwa |
|---|---|
| 🛶 Kajakarstwo / Spływ | ✅ BEZPIECZNE i POLECANE Brak zagrożeń sanitarnych. Idealna woda do rekreacji. |
| 🏊♂️ Kąpiel / Pływanie | 🆗 DOPUSZCZALNE Woda klasy II nie stwarza zagrożenia, zachowaj ostrożność w miejscach niestrzeżonych. |
| 🎣 Wędkowanie | 🆗 MOŻLIWE (Spożycie z umiarem) Ograniczenie dotyczy głównie ryb drapieżnych (standard dla wód śródlądowych). |
| 🥤 Picie wody z rzeki | ❌ NIEZALECANE Mimo wysokiej czystości, woda wymaga uzdatniania przed spożyciem. |
Zarezerwuj spływ
Zarezerwuj spływ online
Zarezerwuj spływ kilkugodzinny
